Zoonosen — ziektes die van huisdier op mens overgaan
In het kort: Van kattenkrabziekte tot wormen: zoönosen zijn ziektes die van dier op mens overgaan. Hoe ontstaan ze, en hoe beperkt u het risico?
Een zoönose is een ziekte die van dier op mens kan overgaan. Besmetting verloopt via verschillende routes: direct contact zoals krabben, bijten of aaien, maar ook indirect via de omgeving (zand, aarde, uitwerpselen), via insecten en teken, of via onvoldoende verhitte melk, eieren of vlees.
Soorten verwekkers
- Parasieten — onder meer vlooien, luizen, teken, mijten, spoelwormen, Toxoplasma en Giardia.
- Schimmels — veroorzaken ronde, rode, jeukende huidplekken, in de volksmond bekend als ringworm.
- Bacteriën — waaronder kattenkrabziekte (Bartonella henselae), leptospirose, salmonella en Q-koorts.
- Virussen — zoals hondsdolheid en het Seoulvirus (een hantavirus).
Kattenkrabziekte: een concreet voorbeeld
Jaarlijks krijgen in Nederland naar schatting 300 tot 1000 mensen kattenkrabziekte, vooral kinderen onder de tien jaar. Na drie tot vijf dagen ontstaan kleine puistjes op de krab- of bijtplek, gevolgd door een gezwollen lymfeklier (tot ongeveer vijf centimeter) na één tot twee weken.
Bijtwonden zijn geen kleinigheid
In Nederland worden jaarlijks ongeveer 50.000 hondenbeten medisch behandeld, en ongeveer de helft van alle kattenbeten raakt ontstoken — kattentanden zijn smal en scherp en brengen bacteriën diep in het weefsel. Behandel een bijtwond altijd direct hygiënisch (schoonmaken, ontsmetten) en zoek bij twijfel de huisarts of een EHBO-post op.
Preventieve maatregelen
- Ontworm honden en katten circa vier keer per jaar en bescherm ze jaarlijks tegen vlooien en teken.
- Laat huisdieren jaarlijks door de dierenarts controleren en op tijd vaccineren.
- Draag handschoenen bij het tuinieren en dek een zandbak af wanneer deze niet in gebruik is.
- Maak de kattenbak dagelijks schoon.
Extra kwetsbare groepen
Kinderen, ouderen, zwangere vrouwen en mensen met een verminderde weerstand lopen een hoger risico op een ernstig verloop bij een zoönose. Bij twijfel over een mogelijke besmetting is het verstandig zowel de huisarts als de dierenarts te informeren.
Is dit uw vakgebied?
Dit artikel is geschreven op basis van algemene diergeneeskundige kennis. Bent u dierenarts of specialist op dit gebied? Claim dit artikel om uw naam, praktijk en contactgegevens eraan te koppelen als vakinhoudelijk aanspreekpunt voor lezers — en lever desgewenst uw eigen tekst en foto's aan.
Geclaimd door: — (nog niet geclaimd)
Mist u een onderwerp?
Staat een vraag, ziektebeeld of onderwerp hier nog niet behandeld? Draag zelf een artikel of onderwerp aan — als dierenarts, specialist of gewoon als huisdiereigenaar met een goede suggestie. Vakinhoudelijke bijdragen van dierenartsen worden bij plaatsing voorzien van naam en praktijkvermelding.