Heupdysplasie bij honden: herkennen en omgaan

In het kort: Een veelvoorkomend probleem bij grote rassen. Hoe ontstaat het, hoe herken je het en wat kan u doen?

Heupdysplasie (HD) is een aandoening waarbij het heupgewricht niet goed sluit: de kop van de dijbeen past niet zoals het zou moeten in de kom van het bekken. Dit zorgt voor een onstabiele, slecht functionerende heup, met op termijn vrijwel altijd artrose. Het komt vooral voor bij grote rassen — Duitse herder, Berner sennen, golden retriever, labrador, rottweiler — maar ook kleinere honden kunnen het hebben.

Hoe ontstaat het?

HD heeft een sterke erfelijke component, maar omgevingsfactoren spelen een grote rol bij hoe ernstig het zich uit. Te snel groeien (door te energierijk voer voor pups van groeirassen), te veel intensieve beweging op te jonge leeftijd (springen, lange wandelingen), overgewicht en gladde vloeren in huis kunnen de aandoening verergeren.

Symptomen

De eerste tekenen kunnen al op puppy-leeftijd verschijnen, of pas op middelbare leeftijd als de artrose zich heeft ontwikkeld:

• Moeite met opstaan, vooral 's ochtends of na rust
• Een "konijnen-loopje" waarbij beide achterpoten tegelijk worden gebruikt
• Scheuwgang of verminderde reikwijdte van de stappen
• Moeite met traplopen, springen, in/uit auto stappen
• Zwakke achterhand, soms zelfs trillen
• Kreupelheid, soms wisselend van zijde
• Pijn bij aanraken van de heup of bewegen van de poot

Diagnose

Een röntgenfoto onder lichte sedatie bevestigt de diagnose en bepaalt de ernst. Voor fokkerij wordt vaak een officiële HD-beoordeling gemaakt door een specialist; uitslag van A (uitstekend) tot E (zeer slecht) helpt ras­verenigingen om te bepalen welke honden geschikt zijn voor de fokkerij.

Behandelopties

Geen enkele behandeling herstelt een dysplastische heup volledig, maar veel kan om de hond comfortabel te houden:

Conservatief (geen operatie):

• Gewichtsmanagement — overgewicht is de grootste verergerder
• Aangepaste beweging — geen springen, regelmatig zwemmen, gecontroleerde wandelingen
• Pijnstilling op maat (NSAID's), op verschillende dosis-niveaus
• Voedingssupplementen — glucosamine, chondroïtine, omega-3 (bewijs is gemengd, maar veel honden lijken te reageren)
• Fysiotherapie en hydrotherapie
• Acupunctuur, lasertherapie — bij sommige honden zinvol

Chirurgisch:

• FHO (kop afzagen) — geen heupgewricht meer, het lichaam vormt een "schijngewricht". Goedkoper dan een prothese, geschikt voor kleinere honden.
• Heupprothese (THR) — kunstheup zoals bij mensen. Duur (€3.000-6.000 per heup), ook lange revalidatie. Voor jonge actieve honden vaak indrukwekkend goed resultaat.
• Triple Pelvic Osteotomy (TPO) — bekken wordt herversneden bij jonge honden om de heupkom beter te plaatsen, voordat artrose optreedt

Voor de fokker en koper

Wilt u een puppy van een groot ras? Vraag de fokker naar de HD-beoordeling van beide ouders. Een verantwoordelijke fokker fokt niet zonder onderzoek. Een puppy van twee A- of B-honden heeft niet automatisch garantie, maar wel aanzienlijk lager risico dan twee onbeoordeelde ouders. Vragen die u kunt stellen: zijn de ouders HD-gescoord? Wat is de score? Welk vermijdingsbeleid hanteert de fokker?