Myxomatose en RHD: vaccineren als levensredder
In het kort: Twee virusziekten die voor konijnen vrijwel altijd dodelijk zijn. Vaccinatie is voor elke konijn — ook binnenkonijnen — sterk aan te raden.
Twee ziekten domineren de morbiditeit en mortaliteit bij Nederlandse konijnen: myxomatose en rabbit haemorrhagic disease (RHD). Beide zijn zeer besmettelijk, beide zijn vrijwel onbehandelbaar als ze eenmaal toeslaan, en beide zijn met goede vaccinatie effectief te voorkomen.
Myxomatose
Wordt overgedragen door bloedzuigende insecten — vooral muggen en konijnenvlooien. Een binnenkonijn dat nooit naar buiten gaat is dus niet beschermd: een mug die binnen vliegt is genoeg.
Symptomen ontwikkelen zich over enkele dagen:
- Zwelling rond de ogen, neus en geslachtsdelen
- Koorts en lusteloosheid
- Etter en korsten op het gezicht
- Ademhalingsproblemen door zwelling
- Niet meer kunnen eten of drinken
De sterfte ligt rond 95-100%. Zelfs intensief verzorgde konijnen overleven het zelden, en als ze het wel doen, is de dood vaak gerekt en pijnlijk. Veel dierenartsen kiezen daarom voor euthanasie als de diagnose vaststaat — om verder lijden te besparen.
RHD (Rabbit Haemorrhagic Disease)
Een viraal probleem met inmiddels twee varianten in Nederland: RHD-1 (de oorspronkelijke vorm) en RHD-2 (sinds 2014). RHD wordt overgedragen via direct contact, maar ook via voer, schoenen, kleding, vogels of insecten — een binnenkonijn dat nooit naar buiten gaat kan nog steeds besmet raken via de schoenen van de eigenaar of via een vogeltje aan de overkant.
RHD verloopt razendsnel. Soms vinden eigenaren hun konijn de volgende ochtend dood in het hok zonder ooit symptomen gezien te hebben. Andere keren:
- Plotselinge lusteloosheid
- Bloedneus, soms convulsies
- Hoge koorts
- Inwendige bloedingen
Sterfte: vrijwel 100%, vaak binnen 24-48 uur na de eerste symptomen.
Het goede nieuws: vaccinatie werkt
Een gecombineerde vaccinatie tegen myxomatose, RHD-1 en RHD-2 is verkrijgbaar. Eén vaccinatie geeft een jaar bescherming. Voor jonge konijnen vanaf 5 weken oud, daarna jaarlijks herhalen.
De ideale tijd om te vaccineren in Nederland is voorjaar — voor het muggenseizoen begint. Dat geeft maximale bescherming juist wanneer het risico op myxomatose het hoogst is. Maar vaccineren kan het hele jaar door, zolang het maar gebeurt.
Wat kost het?
Een jaarlijkse cocktailvaccinatie kost meestal €40-70, afhankelijk van de praktijk. Inclusief gezondheidscontrole vaak €60-90. Dat is niet veel voor de levenskwaliteit en levensduur van uw dier.
Aanvullende preventie
Naast vaccinatie:
- Plaats horren voor ramen waar konijnen achter zitten
- Houd het hok schoon — maakt minder aantrekkelijk voor muggen en vlooien
- Wees voorzichtig met overgenomen of "gevonden" konijnen — hoe ben je zeker dat ze gezond zijn?
- Bij meerdere konijnen: nieuwkomers eerst 2-3 weken in quarantaine
De kern
Myxomatose en RHD zijn ziekten waar u nul invloed op hebt nadat ze zijn opgetreden. Maar u heeft volledige invloed op de preventie. Eén bezoek per jaar, voor een spuit. Voor de meeste eigenaren een no-brainer — maar nog te veel konijnen gaan elk jaar onnodig dood omdat hun eigenaar het er nooit van komt.