Ontwormen: hoe vaak echt nodig?

In het kort: Niet elk dier hoeft elke maand ontwormd te worden. Een verstandige aanpak op basis van risico — en wanneer een ontlastingsonderzoek beter is.

Ontwormen is voor veel eigenaren een vaste routine, vaak elke drie maanden. Maar onderzoek wijst uit dat de meeste honden en katten in Nederland niet zo vaak hoeven. Een gerichtere aanpak voorkomt onnodige medicijngebruik en is bovendien goedkoper.

Welke wormen komen voor?

• Spoelwormen (Toxocara canis bij hond, T. cati bij kat) — komen het meest voor; vooral bij jonge dieren
• Lintwormen — vaak via een vlooieninfectie of door het eten van besmette muizen
• Hartwormen — in Nederland nog zeldzaam, wel een risico bij reizen naar Zuid-Europa
• Longwormen — worden vaker gediagnosticeerd in Nederland; vooral bij honden die slakken eten

Een risicogestuurd schema

De Europese werkgroep ESCCAP adviseert ontwormen af te stemmen op het risicoprofiel:

Hoog risico, ontwormen elke 1-3 maanden:

• Dieren die met kleine kinderen leven
• Honden of katten die rauw vlees eten of regelmatig op jacht zijn
• Dieren die in dichtbevolkte uitlaatgebieden komen

Laag risico, ontwormen 1-2 keer per jaar:

• Strikte binnenkat zonder muizenvangst
• Volwassen hond die geen rauw vlees eet en niet jaagt

Een alternatief: ontlastingsonderzoek

In plaats van standaard ontwormen kunt u twee tot vier keer per jaar een ontlastingsmonster laten onderzoeken. Vindt het lab geen worm-eieren, dan is ontwormen niet nodig. Wel eieren? Dan gericht behandelen. Dit kost ongeveer hetzelfde als preventief ontwormen maar voorkomt onnodig medicijngebruik en geeft u een actueel beeld van de gezondheid.

Puppy's en kittens

Bij jonge dieren is ontwormen wel structureel nodig, omdat zij vaak via de moeder al spoelwormen hebben:

• Vanaf 2 weken oud, daarna elke 2 weken tot 8 weken
• Vervolgens maandelijks tot 6 maanden
• Daarna overschakelen naar het volwassen schema

Goed om te weten

Geen enkel ontwormingsmiddel werkt preventief — het doodt alleen wormen die op het moment van toediening aanwezig zijn. Een week later kan uw dier alweer wormen oppikken. Vandaar de cyclische aanpak.

Spoelworm­eieren kunnen ook mensen besmetten en in zeldzame gevallen oogproblemen veroorzaken bij kinderen (toxocariasis). Goede handhygiëne na contact met huisdieren en hun ontlasting blijft dus belangrijk, ongeacht het ontwormingsschema.