Voortplanting en genetica bij honden en katten

Praktische zaken 3 min lezen Laatst bijgewerkt: 2026-09-27

In het kort: Van een moeilijke bevalling tot DNA-tests op erfelijke aandoeningen: wat komt er kijken bij fokkerij en fertiliteit.

Fokkers en eigenaren die hun dier willen laten dekken of een nestje verwachten, kunnen te maken krijgen met vragen over vruchtbaarheid, drachtbegeleiding en bevallingsproblemen. Ook voor wie puur uit gezondheidsoogpunt wil weten of een dier genetische aandoeningen draagt, biedt DNA-onderzoek steeds meer mogelijkheden.

Moeilijke bevalling (dystocia)

Een bevalling verloopt niet altijd vanzelf. Van dystocia wordt gesproken als een pup of kitten niet binnen redelijke tijd geboren wordt, ondanks persweeën. Oorzaken zijn een te groot jong, een verkeerde ligging of uitputting van de moeder. Ingrijpen – via medicatie om weeën op te wekken of via een keizersnede – is soms noodzakelijk. Brachycefale rassen zoals de Franse bulldog en het Perzische katje hebben anatomisch vaker moeite met bevallen.

Fertiliteitsbegeleiding

Wilt u weten wanneer uw teef vruchtbaar is, of heeft u vragen over uitblijvende bevestiging van dracht? Via vaginale uitstrijkjes en progesteron-bloedbepalingen kan de ovulatie nauwkeurig worden gevolgd. Ook bij dekreuonderzoek – beoordeling van spermaparameters – speelt de reproductiespecialist een rol.

Verlengde dracht en hermafroditisme

Een dracht die te lang duurt kan gevaarlijk zijn voor moeder en jongen; echografie bepaalt de precieze drachtduur en het welzijn van de foetussen. Hermafroditisme – waarbij een dier zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen heeft – is een aangeboren afwijking die via bloedonderzoek, beeldvorming of weefselonderzoek wordt gediagnosticeerd.

DNA-tests en genetische opslag

DNA-tests geven informatie over erfelijke aandoeningen (zoals PRA bij honden of PKD bij katten) en bloedgroep. Sommige fokverenigingen verplichten DNA-testen vóór de fok. DNA-opslag biedt de mogelijkheid om het genetisch materiaal van uw dier te bewaren voor toekomstig onderzoek of bij verlies van het dier.

Is dit uw vakgebied?

Dit artikel is geschreven op basis van algemene diergeneeskundige kennis. Bent u dierenarts of specialist op dit gebied? Claim dit artikel om uw naam, praktijk en contactgegevens eraan te koppelen als vakinhoudelijk aanspreekpunt voor lezers — en lever desgewenst uw eigen tekst en foto's aan.

Geclaimd door: — (nog niet geclaimd)

Claim dit artikel

Mist u een onderwerp?

Staat een vraag, ziektebeeld of onderwerp hier nog niet behandeld? Draag zelf een artikel of onderwerp aan — als dierenarts, specialist of gewoon als huisdiereigenaar met een goede suggestie. Vakinhoudelijke bijdragen van dierenartsen worden bij plaatsing voorzien van naam en praktijkvermelding.

Artikel aanmelden

Let op: dit artikel is algemene voorlichting en vervangt geen diagnose van een dierenarts. Twijfelt u over de gezondheid van uw dier? Zoek een dierenarts bij u in de buurt of bekijk de klinieken met 24/7 spoedhulp.

Veelgestelde vragen

Wanneer moet ik ingrijpen bij een bevalling die uitblijft?

Als er langer dan een uur stevig geperst wordt zonder dat er een pup of kitten komt, of als de moeder duidelijk uitgeput raakt, neem dan direct contact op met uw dierenarts — een keizersnede kan dan nodig zijn.

Is een DNA-test verplicht voor fokdieren?

Dat verschilt per ras en per rasvereniging: sommige verenigingen verplichten DNA-tests op specifieke erfelijke aandoeningen voordat een dier ingezet mag worden voor de fok. Informeer bij de betreffende rasvereniging.

Verder lezen

Alle 269 artikelen in de kennisbank →

Direct een dierenarts vinden

Zoek een kliniek in uw plaats of bekijk het volledige overzicht van alle 1395 dierenklinieken in Nederland.

Zoek op postcode → ⚡ Spoedhulp 24/7