Veel plassen en incontinentie bij hond en kat: wanneer is dit ziek?
In het kort: Meer plassen dan normaal of ongewild urineverlies kan wijzen op een blaasontsteking, nierziekte, diabetes of hormonale oorzaak en is reden voor onderzoek.
Duidelijk meer plassen dan gewoonlijk, meer dorst dan normaal, of ongewild urineverlies zijn bijna altijd signalen van een onderliggend gezondheidsprobleem en geen gewoon ouder wordend gedrag. Veelvoorkomende oorzaken zijn een blaasontsteking, nierproblemen, diabetes, hormonale aandoeningen en bij oudere of gesteriliseerde/gecastreerde dieren een verslapte sluitspier. Omdat de oorzaken sterk uiteenlopen en sommige, zoals nierfalen of diabetes, serieuze behandeling vragen, is onderzoek door de dierenarts bij aanhoudende klachten altijd aan te raden.
Wat is het verschil tussen vaker plassen en incontinentie?
Vaker plassen betekent dat het dier bewust vaker naar de plek gaat waar het normaal plast, maar daarbij nog steeds controle houdt. Incontinentie betekent dat urine ongewild verloren gaat, bijvoorbeeld tijdens slapen, zonder dat het dier dit zelf merkt of kan tegenhouden. Dit onderscheid is belangrijk, omdat het de dierenarts helpt om sneller richting een bepaalde groep oorzaken te denken.
Wat zijn de meest voorkomende oorzaken van vaker plassen?
Een blaasontsteking is bij zowel hond als kat een klassieke oorzaak van vaker, soms met moeite of in kleine beetjes plassen, regelmatig met een vreemde geur of kleine hoeveelheden bloed in de urine. Nierproblemen leiden juist tot meer en vaak heldere, verdunde urine, omdat de nieren het water minder goed kunnen vasthouden, wat vaak samengaat met meer drinken. Diabetes (suikerziekte) geeft eveneens veel plassen en veel drinken, vaak in combinatie met een flinke eetlust maar toch gewichtsverlies. Bij hormonale aandoeningen, zoals de ziekte van Cushing bij honden of een overactieve schildklier bij katten, komt verhoogde dorst en plasfrequentie ook regelmatig voor.
Wat veroorzaakt ongewild urineverlies (incontinentie)?
Bij oudere, gesteriliseerde teven komt sluitspierincontinentie relatief vaak voor: de sluitspier van de blaas wordt minder sterk, waardoor er vooral tijdens slapen urine wegsijpelt, zonder dat het dier zich daarvan bewust lijkt. Bij honden en katten kan een blaasontsteking soms ook lijken op incontinentie doordat het dier zo vaak moet plassen dat het de aandrang niet meer kan ophouden. Minder vaak liggen neurologische problemen, bijvoorbeeld door een rugaandoening, ten grondslag aan echte incontinentie, vooral wanneer dit gepaard gaat met zwakte in de achterpoten of problemen met de staart.
Hoe herken je als eigenaar dat er iets mis is?
Let op signalen zoals een volle waterbak die veel sneller leeg is dan normaal, vaker buiten willen of vaker de kattenbak gebruiken, plasjes in huis bij een eerder zindelijk dier, natte vlekken op de slaapplek, of juist moeizaam en met kleine beetjes plassen. Ook gewichtsverlies ondanks een goede eetlust, een opvallend vermoeid of lusteloos dier, of een sterk veranderende geur van de urine zijn signalen om serieus te nemen.
Wanneer is het echt een reden om naar de dierenarts te gaan?
Een afspraak is aan te raden zodra het meer plassen of meer drinken langer dan een paar dagen duidelijk afwijkt van het normale patroon, bij ongewild urineverlies, bij moeizaam of pijnlijk plassen, bij bloed in de urine, of bij een kat die helemaal niet meer kan plassen (dit laatste is bij met name mannelijke katten een spoedgeval door mogelijke verstopping van de plasbuis). Ook bij gelijktijdig gewichtsverlies, braken of lusteloosheid is snel onderzoek belangrijk, omdat dit kan wijzen op een meer ernstige onderliggende aandoening zoals nierfalen of diabetes.
Hoe onderzoekt de dierenarts dit?
Meestal wordt gestart met urineonderzoek, waarbij onder andere wordt gekeken naar infectie, bloed, eiwit en de concentratie van de urine. Afhankelijk van de bevindingen volgt bloedonderzoek om nierfunctie, suikerwaarden en hormoonwaarden te beoordelen, en soms een echo van de blaas en nieren. Op basis van deze uitslagen wordt een gerichte behandeling ingesteld, die kan variëren van een kuur antibiotica bij een blaasontsteking tot langdurige begeleiding bij nierziekte of diabetes.
Is veel plassen bij oudere dieren altijd normaal door de leeftijd?
Nee, hoewel nierfunctie en sluitspierkracht met de leeftijd vaker verminderen, is vaker plassen of incontinentie geen normaal onderdeel van ouder worden dat je gewoon moet accepteren. Het is vaak wel beter behandelbaar of te begeleiden wanneer het in een vroeg stadium wordt herkend, dus ook bij oudere dieren is het verstandig veranderingen in plasgedrag te laten beoordelen.
Is dit uw vakgebied?
Dit artikel is geschreven op basis van algemene diergeneeskundige kennis. Bent u dierenarts of specialist op dit gebied? Claim dit artikel om uw naam, praktijk en contactgegevens eraan te koppelen als vakinhoudelijk aanspreekpunt voor lezers — en lever desgewenst uw eigen tekst en foto's aan.
Geclaimd door: — (nog niet geclaimd)
Mist u een onderwerp?
Staat een vraag, ziektebeeld of onderwerp hier nog niet behandeld? Draag zelf een artikel of onderwerp aan — als dierenarts, specialist of gewoon als huisdiereigenaar met een goede suggestie. Vakinhoudelijke bijdragen van dierenartsen worden bij plaatsing voorzien van naam en praktijkvermelding.