Castreren of steriliseren hond — wat is het verschil?

In het kort: De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar het is niet hetzelfde. Wat is het medische verschil, welke ingreep past het beste bij uw hond en wat kost het?

Castreren en steriliseren zijn twee verschillende ingrepen, en de termen worden vaak door elkaar gebruikt. Dit veroorzaakt verwarring, omdat het medische, gedragsmatige én financiële verschillen heeft.

Het verschil in één oogopslag

• Castreren — verwijdering van geslachtsorganen (bij reuen: testikels, bij teven: eierstokken en meestal ook baarmoeder). Het dier kan niet meer voortplanten en produceert geen geslachtshormonen meer.
• Steriliseren — de voortplantingsvermogen wordt uitgeschakeld zonder de geslachtsorganen te verwijderen. Bij reuen: doorknippen van de zaadleiders (vasectomie). Bij teven: doorknippen van de eileiders. Het dier houdt zijn geslachtshormonen.

In Nederland wordt bij honden en katten in de praktijk vrijwel altijd gecastreerd, ook als mensen het "steriliseren" noemen. Echte sterilisatie is zeldzaam bij gezelschapsdieren.

Waarom castreren populairder is dan steriliseren

Bij castreren verdwijnen naast de vruchtbaarheid ook de gedragsmatige effecten van geslachtshormonen:

• Bij reuen: minder markeergedrag, minder zwerfneiging, minder agressie naar andere reuen, minder rijgedrag.
• Bij teven: geen loopsheid meer (twee keer per jaar 3 weken lang bloedverlies en gedragsveranderingen), geen schijnzwangerschap, sterk verlaagd risico op baarmoederontsteking (dodelijk indien onbehandeld) en verlaagd risico op borsttumoren.

Sterilisatie neemt alleen het voortplantingsprobleem weg — al deze gedragsmatige en medische voordelen krijg je niet.

Wanneer castreren?

De ideale leeftijd is een discussiepunt onder dierenartsen. Grofweg:

• Teven: tussen de eerste en tweede loopsheid (ongeveer 10-15 maanden). Vroege castratie voor de eerste loopsheid geeft nóg lager borsttumor-risico maar wordt tegenwoordig minder aanbevolen vanwege gewrichtsontwikkeling.
• Reuen: vanaf 12-18 maanden, wanneer het dier volwassen is. Voor grote rassen soms later (vanaf 24 maanden).

Bij grote en reuzenrassen zoals Labradors, Duitse Herders en Berner Sennens raden veel dierenartsen aan om iets langer te wachten, omdat vroege castratie het risico op heup- en elleboogdysplasie licht kan verhogen.

Wat kost het?

Prijzen verschillen sterk per kliniek en per grootte van het dier. Als richtprijs:

• Castreren reu: € 200 tot € 500 (kleine hond) tot € 400 tot € 700 (grote hond).
• Castreren teef: € 350 tot € 600 (kleine hond) tot € 500 tot € 900 (grote hond) — duurder omdat het een buikoperatie is.
• Sterilisatie: vergelijkbare prijzen als castratie, soms iets goedkoper. In Nederland zelden aangeboden.

Zorgverzekeringen dekken castratie meestal niet, tenzij er een medische reden is (bijvoorbeeld prostaatproblemen bij oudere reuen).

Nadelen en risico's

Elke operatie heeft risico's, maar een routine-castratie is een zeer standaard ingreep met een lage complicatiekans. Aandachtspunten:

• Gewichtstoename — na castratie verandert de stofwisseling; veel honden hebben na castratie 20-25% minder calorieën nodig. Aanpassen van voer voorkomt overgewicht.
• Vachtveranderingen bij sommige rassen (met name teven) — zachtere, wolligere vacht.
• Incontinentie — bij ongeveer 5-10% van de teven na castratie, meestal goed te behandelen met medicatie.

Alternatieven voor definitieve castratie

Voor reuen bestaat een chemische castratie via een implantaat (Suprelorin), dat de hormoonproductie tijdelijk (6 of 12 maanden) uitschakelt. Dit is handig om te testen hoe uw hond reageert op castratie, voordat u de definitieve stap zet. Kosten: € 100 tot € 200 per implantaat.

Bronnen en verder lezen

• Faculteit Diergeneeskunde Utrecht — richtlijn castratie hond
• KNMvD — informatie voor eigenaren over castratie
• Nederlandse Vereniging voor Dierenartsen — Gezelschapsdieren (NVvDG)
• Hondenbescherming — algemene informatie sterilisatie/castratie