Mastcelltumor bij honden: herkennen en behandelen
In het kort: Een mastcelltumor is een huidgezwel dat door histamine-afgifte gevaarlijk kan zijn bij manipulatie; chirurgische verwijdering is de hoofdbehandeling.
Een mastcelltumor is een van de meest voorkomende huidtumoren bij honden en ontstaat uit mastcellen, cellen die normaal betrokken zijn bij allergische reacties. Het gezwel kan sterk wisselen in uiterlijk, van een klein rood bultje tot een grotere, soms snel veranderende zwelling, en kan bij aanraking histamine vrijgeven wat lokale zwelling of zelfs een shockreactie kan veroorzaken. Omdat uiterlijk weinig zegt over de kwaadaardigheid, is onderzoek door een dierenarts altijd nodig.
Wat is een mastcelltumor?
Mastcellen bevatten korreltjes met stoffen zoals histamine en heparine, die normaal vrijkomen bij een allergische reactie of ontsteking. Bij een mastcelltumor delen deze cellen zich ongecontroleerd en vormen een gezwel in of onder de huid. Mastcelltumoren variëren enorm in agressiviteit: sommige groeien traag en blijven lokaal, andere groeien snel en zaaien uit naar lymfeklieren, de lever of de milt.
Hoe herken je een mastcelltumor?
Het grote probleem is dat een mastcelltumor op vrijwel elke andere huidafwijking kan lijken: een rood bultje, een kale plek, een zachte of harde zwelling, soms met jeuk. Een opvallend kenmerk is dat de zwelling plotseling groter kan worden na aanraking of krabben, doordat mechanische prikkeling histamine vrijmaakt (het zogeheten Darier-teken). Sommige honden met een grotere of meer uitgebreide tumor vertonen ook algemenere klachten zoals braken, zwarte ontlasting of lusteloosheid, veroorzaakt door de effecten van histamine op de maag.
Waarom is voorzichtig onderzoek zo belangrijk?
Omdat manipulatie van de tumor histamine kan vrijmaken, kan onvoorzichtig knijpen of bioptnemen zonder juiste voorbereiding leiden tot plotselinge zwelling, roodheid, of in zeldzame gevallen een anafylactische reactie. Dierenartsen nemen daarom meestal eerst met een dunne naald wat cellen af (cytologie) voordat ze de tumor verder behandelen, en doen dit met zorg. Zelf thuis aan een verdachte zwelling knijpen of wrijven wordt daarom afgeraden; laat elke nieuwe of veranderende zwelling altijd beoordelen voordat je er zelf aan gaat zitten.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Een naaldbiopt met cytologisch onderzoek kan vaak al snel en betrouwbaar een mastcelltumor bevestigen. Na bevestiging wordt de tumor chirurgisch verwijderd en microscopisch onderzocht (histopathologie) om de graad te bepalen: laaggradig (meestal gedraagt de tumor zich mild) tot hooggradig (agressiever, met grotere kans op uitzaaiing). Bij twijfel over uitzaaiing kan de dierenarts ook de lokale lymfeklier onderzoeken, een echo van de buik maken of bloedonderzoek doen.
Welke behandelingen zijn er?
Chirurgische verwijdering met ruime marges rondom de tumor is de belangrijkste behandeling en kan bij laaggradige, volledig verwijderde tumoren vaak curatief zijn. Bij tumoren die moeilijk met voldoende marge te verwijderen zijn, of bij hooggradige tumoren, kan bestraling na de operatie worden toegevoegd om achtergebleven cellen te vernietigen. Voor tumoren die zijn uitgezaaid of niet goed operabel zijn, zijn er tegenwoordig ook gerichte medicijnen (tyrosinekinaseremmers) en chemotherapie beschikbaar, die de groei kunnen vertragen.
Wat is de prognose?
De prognose hangt sterk af van de graad en van hoe volledig de tumor operatief is verwijderd. Veel laaggradige mastcelltumoren die compleet zijn weggesneden, geven een uitstekende levensverwachting zonder verder terugkeren. Hooggradige of uitgezaaide tumoren hebben een minder gunstige prognose, al kan behandeling nog steeds waardevolle extra tijd en kwaliteit van leven opleveren.
Kan een mastcelltumor opnieuw opduiken elders op het lichaam?
Ja, een hond die eenmaal een mastcelltumor heeft gehad, heeft een verhoogde kans om op een andere plek een nieuwe tumor te ontwikkelen. Dit is geen uitzaaiing van de eerste tumor, maar een nieuw, los gezwel. Daarom is het belangrijk de huid van een hond die al eens een mastcelltumor heeft gehad, regelmatig te blijven controleren op nieuwe bultjes, ook jaren na de eerste diagnose.
Wat kun je zelf doen bij het controleren van de huid?
Maak er een gewoonte van om tijdens het aaien of borstelen regelmatig met je handen over de hele huid van je hond te gaan, inclusief onder de oksels, tussen de tenen en onder de staart, waar bultjes makkelijk worden gemist. Noteer bij een nieuwe zwelling de grootte en laat deze bij twijfel of bij groei binnen enkele weken beoordelen door de dierenarts. Maak eventueel met een foto en liniaal een meting, zodat veranderingen in grootte objectief kunnen worden vergeleken bij een volgend controlebezoek.
Is dit uw vakgebied?
Dit artikel is geschreven op basis van algemene diergeneeskundige kennis. Bent u dierenarts of specialist op dit gebied? Claim dit artikel om uw naam, praktijk en contactgegevens eraan te koppelen als vakinhoudelijk aanspreekpunt voor lezers — en lever desgewenst uw eigen tekst en foto's aan.
Geclaimd door: — (nog niet geclaimd)
Mist u een onderwerp?
Staat een vraag, ziektebeeld of onderwerp hier nog niet behandeld? Draag zelf een artikel of onderwerp aan — als dierenarts, specialist of gewoon als huisdiereigenaar met een goede suggestie. Vakinhoudelijke bijdragen van dierenartsen worden bij plaatsing voorzien van naam en praktijkvermelding.