Leptospirose bij honden: symptomen en risico voor mensen
In het kort: Leptospirose is een bacteriële infectie die nieren en lever aantast en als zoönose ook op mensen kan overgaan. Vaccinatie is beschikbaar.
Wat is leptospirose bij honden?
Leptospirose is een bacteriële infectieziekte die vooral de nieren en de lever aantast, met koorts, braken, verhoogde dorst en soms gele verkleuring van het tandvlees als kenmerkende signalen. De ziekte wordt veroorzaakt door bacteriën van het geslacht Leptospira en wordt bij mensen ook wel de ziekte van Weil genoemd. Leptospirose is een zoönose, wat betekent dat de ziekte kan overgaan van dier op mens, en kan bij honden snel levensbedreigend worden door acuut nier- of leverfalen.
Hoe raakt een hond besmet met leptospirose?
Leptospira-bacteriën worden voornamelijk verspreid via de urine van besmette dieren, met knaagdieren zoals ratten als belangrijkste bron. De bacterie kan lange tijd overleven in vochtige omgevingen zoals plassen, sloten, moerasachtig terrein en vochtige grond. Een hond kan besmet raken door:
- Drinken van of spelen in besmet (stilstaand) water
- Contact met urine van besmette knaagdieren of andere honden
- Wondjes in de huid waar de bacterie doorheen kan binnendringen
Honden die veel buiten zijn, graven, jagen of zwemmen in natuurlijk water lopen een hoger risico.
Wat zijn de symptomen van leptospirose?
De symptomen van leptospirose zijn nogal uiteenlopend en kunnen variëren van mild tot zeer ernstig, afhankelijk van welke organen het sterkst worden aangetast:
- Koorts en algehele malaise
- Braken en verminderde eetlust
- Verhoogde dorst en verandering in de hoeveelheid urine, soms juist veel minder plassen
- Vermoeidheid en spierpijn, zichtbaar aan een stijve of pijnlijke gang
- Gele verkleuring van tandvlees, huid of ogen (gelbzucht), wat wijst op leverschade
- In ernstige gevallen: bloedingen, ademhalingsproblemen en acuut nierfalen
Wanneer is leptospirose een spoedgeval?
Leptospirose kan zeer snel verslechteren tot een levensbedreigende situatie door acuut nier- of leverfalen. Bij koorts, braken, lusteloosheid en vooral bij een duidelijke verandering in plasgedrag (veel minder of juist veel meer plassen) of geel verkleurd tandvlees, is direct dierenartsbezoek noodzakelijk. Wacht niet af, want schade aan nieren en lever kan al binnen enkele dagen ernstig en blijvend worden.
Hoe wordt leptospirose vastgesteld en behandeld?
De diagnose wordt gesteld met bloed- en urineonderzoek, waarbij de dierenarts kijkt naar de nier- en leverfunctie en specifieke tests gebruikt om de bacterie aan te tonen. Behandeling bestaat meestal uit:
- Antibiotica, die effectief zijn tegen de bacterie zelf
- Intraveneus infuus om uitdroging te bestrijden en de nierfunctie te ondersteunen
- Ondersteunende zorg bij braken, pijn en eventuele leverproblemen
- In ernstige gevallen met nierfalen: intensieve behandeling, soms inclusief dialyse in gespecialiseerde klinieken
Hoe eerder de behandeling start, hoe beter de prognose. Bij ernstige orgaanschade kan de ziekte echter ook met behandeling fataal zijn of blijvende nierschade achterlaten.
Is leptospirose besmettelijk voor mensen?
Omdat leptospirose een zoönose is, is het belangrijk om voorzichtig te zijn met de urine van een besmette hond. Draag handschoenen bij het opruimen van urine of ontlasting, was je handen goed en ontsmet oppervlakken waar de hond heeft geplast. Overleg bij twijfel met de dierenarts of huisarts over de nodige voorzorgsmaatregelen, zeker als er kinderen of mensen met een verminderde weerstand in huis zijn.
Hoe voorkom je leptospirose? (vaccinatie)
Er is een vaccin beschikbaar tegen de meest voorkomende varianten van de Leptospira-bacterie, en dit maakt vaak deel uit van het reguliere vaccinatieschema, met jaarlijkse herhaling. Omdat er meerdere varianten van de bacterie bestaan en niet elk vaccin tegen alle varianten beschermt, is het zinvol om met de dierenarts te overleggen welk vaccin het beste past bij het risico in jouw regio. Daarnaast helpt het om je hond niet te laten drinken uit plassen, sloten of ander stilstaand water, en knaagdieren rond huis en tuin zoveel mogelijk te weren.
Twijfel? Neem contact op
Zie je bij je hond koorts, braken, veranderd plasgedrag of gele verkleuring van het tandvlees, neem dan direct contact op met de dierenarts.
Is dit uw vakgebied?
Dit artikel is geschreven op basis van algemene diergeneeskundige kennis. Bent u dierenarts of specialist op dit gebied? Claim dit artikel om uw naam, praktijk en contactgegevens eraan te koppelen als vakinhoudelijk aanspreekpunt voor lezers — en lever desgewenst uw eigen tekst en foto's aan.
Geclaimd door: — (nog niet geclaimd)
Mist u een onderwerp?
Staat een vraag, ziektebeeld of onderwerp hier nog niet behandeld? Draag zelf een artikel of onderwerp aan — als dierenarts, specialist of gewoon als huisdiereigenaar met een goede suggestie. Vakinhoudelijke bijdragen van dierenartsen worden bij plaatsing voorzien van naam en praktijkvermelding.