Kattenziekte (panleukopenie): symptomen en behandeling
In het kort: Kattenziekte is een zeer besmettelijk, vaak dodelijk virus bij katten met plotselinge koorts, braken en diarree.
Wat is kattenziekte?
Kattenziekte, ook wel feline panleukopenie genoemd, is een zeer besmettelijke virusinfectie bij katten die wordt veroorzaakt door het feline parvovirus en zich uit in plotselinge hoge koorts, heftig braken, bloederige diarree en snelle uitdroging. Zonder snelle behandeling is de ziekte, vooral bij kittens, vaak binnen een paar dagen fataal. Het virus valt snel delende cellen aan, zoals die in het beenmerg en de darmwand. Daardoor daalt het aantal witte bloedcellen sterk (panleukopenie betekent letterlijk 'tekort aan alle witte bloedcellen'), waardoor de kat nauwelijks weerstand heeft tegen andere infecties. Het virus is extreem besmettelijk en kan maanden tot jaren overleven in de omgeving, op voerbakken, kattenbakken, kleding en handen.
Hoe wordt kattenziekte overgedragen?
Besmetting gebeurt via direct contact met zieke katten, maar ook indirect via ontlasting, braaksel, speeksel, en voorwerpen die met het virus in aanraking zijn geweest. Ook mensen kunnen het virus onbedoeld meedragen op schoenen of kleding. Niet-gevaccineerde kittens tussen zes weken en zes maanden oud lopen het grootste risico, maar ook oudere, niet-gevaccineerde katten kunnen ernstig ziek worden.
Symptomen
- Plotselinge, hoge koorts
- Volledig verlies van eetlust
- Braken, vaak heftig en herhaald
- Waterige tot bloederige diarree
- Sterke uitdroging
- Lusteloosheid en zwakte, de kat kan nauwelijks nog staan
- Buikpijn, de kat zit vaak gebogen boven de voerbak zonder te eten
Bij zwangere poezen kan het virus ook de ongeboren kittens aantasten, wat kan leiden tot aangeboren afwijkingen in de kleine hersenen (cerebellaire hypoplasie), waardoor kittens met coördinatieproblemen worden geboren.
Wanneer is het een spoedgeval?
Kattenziekte is altijd een spoedgeval. Een kitten of kat met plotselinge heftige diarree, braken, hoge koorts en lusteloosheid moet zo snel mogelijk naar de dierenarts, zeker als de vaccinatiestatus onbekend of onvolledig is. Door de snelle uitdroging en de klap op het afweersysteem kan een kat binnen één tot twee dagen overlijden zonder behandeling. Hoe eerder de behandeling start, hoe groter de overlevingskans.
Behandeling
Er is geen medicijn dat het virus zelf doodt; de behandeling is ondersteunend en richt zich op het overbruggen van de kritieke periode totdat het eigen afweersysteem het virus onder controle krijgt. Dit gebeurt meestal met een opname in de kliniek, waarbij de kat een infuus krijgt tegen uitdroging, medicatie tegen misselijkheid en braken, en vaak antibiotica om secundaire bacteriële infecties te voorkomen nu de weerstand zo laag is. Soms is een bloedtransfusie of plasma nodig. Voeding wordt zo snel mogelijk weer opgestart, eventueel via een sondevoeding, omdat de darmwand baat heeft bij herstel. Intensieve verzorging gedurende enkele dagen tot een week is vaak nodig, en strikte hygiëne en isolatie zijn belangrijk om verspreiding naar andere katten te voorkomen.
Preventie: vaccinatie is essentieel
Kattenziekte is één van de ziekten waartegen standaard wordt gevaccineerd in de basisenting voor katten (de zogenoemde kitten-cocktail of 'niesziekte-kattenziekte'-vaccinatie). Kittens krijgen meestal een reeks vaccinaties vanaf zes tot acht weken, met herhalingen tot ze volwassen zijn, en daarna periodieke herhalingsvaccinaties. Omdat het virus zo lang in de omgeving kan overleven, is vaccinatie ook belangrijk voor katten die zelden naar buiten gaan: het virus kan letterlijk mee naar binnen komen op schoenen. Nieuwe katten of kittens in huis kunnen het beste pas na volledige vaccinatie in contact komen met andere katten, en spullen van een zieke kat (bakken, bedjes, kattenbak) moeten grondig ontsmet of vervangen worden, bij voorkeur met een bleekmiddel-oplossing die effectief is tegen parvovirussen.
Twijfel? Bel de dierenarts
Herkent u bovenstaande symptomen bij uw kat of kitten, wacht dan niet af. Neem direct contact op met een dierenkliniek, ook als het weekend of avond is. Snel ingrijpen maakt het verschil tussen leven en dood.
Is dit uw vakgebied?
Dit artikel is geschreven op basis van algemene diergeneeskundige kennis. Bent u dierenarts of specialist op dit gebied? Claim dit artikel om uw naam, praktijk en contactgegevens eraan te koppelen als vakinhoudelijk aanspreekpunt voor lezers — en lever desgewenst uw eigen tekst en foto's aan.
Geclaimd door: — (nog niet geclaimd)
Mist u een onderwerp?
Staat een vraag, ziektebeeld of onderwerp hier nog niet behandeld? Draag zelf een artikel of onderwerp aan — als dierenarts, specialist of gewoon als huisdiereigenaar met een goede suggestie. Vakinhoudelijke bijdragen van dierenartsen worden bij plaatsing voorzien van naam en praktijkvermelding.