Kattenaids (FIV) en kattenleukemie (FeLV) bij katten
In het kort: FIV (kattenaids) en FeLV (leukemie) zijn twee virussen die de afweer van katten aantasten; verschil, symptomen en leven ermee.
Wat zijn FIV en FeLV?
FIV (kattenaids, feline immunodeficiëntievirus) en FeLV (kattenleukemie, feline leukemievirus) zijn twee verschillende retrovirussen die de afweer van katten geleidelijk aantasten: FIV vooral via bijtwonden bij vechtende katten, FeLV via speeksel en wederzijdse verzorging. Beide worden met een eenvoudige bloedtest opgespoord en zijn, zeker FIV, vaak jarenlang te beheersen zonder dat de kat zich ziek voelt. Kattenaids (FIV) en kattenleukemie (FeLV) worden vaak in één adem genoemd, maar het zijn twee aparte virussen met een ander verloop, andere overdracht en een andere prognose. Beide tasten het afweersysteem aan, maar op een eigen manier.
Wat is FIV (kattenaids)?
FIV is, net als het aidsvirus bij mensen, een retrovirus dat de witte bloedcellen van het afweersysteem geleidelijk aantast. Het virus wordt vooral overgedragen via diepe bijtwonden, dus bij vechtende, ongecastreerde buitenkatten komt het vaker voor. Overdracht via sociaal contact (samen eten, wassen) is zeldzaam. Een poes kan het virus ook aan haar kittens doorgeven. Veel FIV-positieve katten blijven jarenlang, soms levenslang, klachtenvrij, omdat het virus heel langzaam werkt. Pas als het afweersysteem flink is aangetast, ontstaan problemen: terugkerende infecties van tandvlees, mond, huid, luchtwegen en blaas, langzame genezing van wondjes, gewichtsverlies en algehele malaise.
FeLV (kattenleukemie)
FeLV is een ander retrovirus dat zich makkelijker verspreidt, via speeksel, neusslijm, urine en ontlasting, bijvoorbeeld door wederzijds wassen, delen van voerbakjes, of van moeder op kitten tijdens de dracht of via de melk. Jonge katten zijn veel gevoeliger voor een blijvende infectie dan volwassen katten, wiens afweersysteem het virus vaker zelf opruimt. Bij katten die wel chronisch besmet blijven, veroorzaakt FeLV op de langere termijn vaak bloedarmoede, een verzwakt afweersysteem met herhaalde infecties, en bij een deel van de katten ook bepaalde vormen van kanker, zoals lymfeklierkanker. De gemiddelde levensverwachting van een chronisch FeLV-positieve kat is helaas duidelijk korter dan die van een gezonde kat.
Symptomen om op te letten
- Terugkerende infecties van mond, tandvlees, huid of luchtwegen
- Langdurige of steeds terugkerende koorts
- Gewichtsverlies en verminderde eetlust
- Bleke slijmvliezen (mogelijk bloedarmoede, vooral bij FeLV)
- Vergrote lymfeklieren
- Wondjes of infecties die slecht genezen
Diagnose
Beide virussen worden opgespoord met een eenvoudige bloedtest die de dierenarts vaak binnen enkele minuten kan uitvoeren. Bij een positieve uitslag wordt soms een bevestigende test gedaan, omdat een eerste test af en toe een vals-positief resultaat geeft, vooral bij FeLV bij jonge kittens die het virus nog zelf kunnen opruimen.
Leven met een besmette kat
Een positieve test is geen doodvonnis. Veel FIV-positieve katten leiden een nagenoeg normaal, jarenlang leven als ze binnen blijven (ook om verspreiding naar andere katten te voorkomen en zichzelf te beschermen tegen extra infecties), goed gevoed worden en twee keer per jaar gecontroleerd worden door de dierenarts. Bij FeLV-positieve katten is extra voorzichtigheid nodig: regelmatige controles, snel ingrijpen bij elke infectie, en een rustige, stressarme leefomgeving omdat stress de afweer verder verzwakt. Besmette katten kunnen prima samenleven met niet-besmette katten als er geen bijtincidenten zijn, al wordt voorzichtigheid en gescheiden houden vaak aangeraden, zeker bij FeLV.
Behandeling
Er bestaat geen genezende behandeling voor FIV of FeLV zelf; de aanpak is gericht op het snel en adequaat behandelen van infecties en complicaties zodra ze optreden, en het ondersteunen van de algemene gezondheid met goede voeding en regelmatige controles.
Preventie
Voor FeLV bestaat een vaccinatie die zeker voor kittens en katten met buitentoegang wordt aangeraden. Voor FIV is in Nederland geen vaccin breed beschikbaar. De beste preventie is het binnen houden van katten, katten laten castreren of steriliseren (dit vermindert vechtgedrag enorm), en nieuwe katten altijd laten testen voordat ze met andere katten in contact komen.
Is dit uw vakgebied?
Dit artikel is geschreven op basis van algemene diergeneeskundige kennis. Bent u dierenarts of specialist op dit gebied? Claim dit artikel om uw naam, praktijk en contactgegevens eraan te koppelen als vakinhoudelijk aanspreekpunt voor lezers — en lever desgewenst uw eigen tekst en foto's aan.
Geclaimd door: — (nog niet geclaimd)
Mist u een onderwerp?
Staat een vraag, ziektebeeld of onderwerp hier nog niet behandeld? Draag zelf een artikel of onderwerp aan — als dierenarts, specialist of gewoon als huisdiereigenaar met een goede suggestie. Vakinhoudelijke bijdragen van dierenartsen worden bij plaatsing voorzien van naam en praktijkvermelding.