Hyperthyreoïdie bij katten: symptomen en behandeling
In het kort: Hyperthyreoïdie is de meest voorkomende hormoonziekte bij oudere katten: gewichtsverlies ondanks goed eten en hyperactiviteit.
Wat is hyperthyreoïdie bij katten?
Hyperthyreoïdie is een te snel werkende schildklier en is de meest voorkomende hormoonaandoening bij oudere katten; typische signalen zijn gewichtsverlies ondanks een goede of juist sterk toegenomen eetlust, hyperactiviteit en een versnelde hartslag. Het wordt vrijwel altijd veroorzaakt door een goedaardige knobbel in de schildklier en is goed te behandelen met medicatie, operatie, radioactief jodium of een speciaal dieet. Bij katten wordt de aandoening bijna altijd veroorzaakt door een goedaardige vergroting (knobbeltjes) van één of beide schildklierkwabben in de hals, die te veel schildklierhormoon aanmaken. Bij katten wordt dit bijna altijd veroorzaakt door een goedaardige vergroting (knobbeltjes) van één of beide schildklierkwabben in de hals, die te veel schildklierhormoon aanmaken. Dit hormoon regelt in feite het 'gaspedaal' van de stofwisseling, en bij een overmaat draait het hele lichaam op te hoog toerental. Het is veruit de meest voorkomende hormoonaandoening bij katten vanaf ongeveer tien jaar, en komt steeds vaker voor naarmate katten ouder worden.
Symptomen
- Gewichtsverlies, vaak opvallend, ondanks een normale of zelfs sterk toegenomen eetlust
- Hyperactiviteit, rusteloosheid, 's nachts rondlopen en miauwen
- Versnelde hartslag en soms een merkbaar hartruis
- Overmatig drinken en plassen
- Braken of diarree
- Een ruige, slecht verzorgde vacht
- Soms juist lusteloosheid en zwakte in plaats van hyperactiviteit (de zogenoemde 'apathische' vorm)
Omdat de symptomen soms lijken op 'gewoon ouder worden', wordt hyperthyreoïdie niet altijd meteen herkend door eigenaren. Een kat die ineens weer 'jong en energiek' lijkt terwijl hij ook vermagert, is juist een belangrijk signaal.
Waarom het ernstig kan worden
Onbehandeld belast hyperthyreoïdie het hart en andere organen zwaar. Op de lange termijn kan het leiden tot een verdikte hartspier en hartfalen, en het kan ook de bloeddruk flink verhogen, wat weer schade kan geven aan ogen, nieren en hersenen. Daarnaast kan hyperthyreoïdie een onderliggend nierprobleem maskeren, omdat de verhoogde doorbloeding van de nieren de nierfunctie tijdelijk beter laat lijken dan die in werkelijkheid is.
Diagnose
De dierenarts voelt vaak al een vergrote schildklier bij het voelen van de hals, maar de diagnose wordt bevestigd met een bloedtest die het schildklierhormoon (T4) meet. Vaak wordt gelijktijdig de nierfunctie gecontroleerd en de bloeddruk gemeten, omdat deze vaak samen voorkomen bij oudere katten.
Behandeling
Er zijn verschillende behandelopties, die vaak samen met de dierenarts worden afgewogen op basis van leeftijd, algemene gezondheid en de voorkeur van de eigenaar.
Medicatie
Tabletten of een likbare gel met de stof methimazol (of een afgeleide) remmen de aanmaak van schildklierhormoon. Dit is de meest gebruikte en toegankelijke behandeling, maar moet meestal levenslang en dagelijks worden toegediend, met periodieke bloedcontroles om de dosering goed af te stemmen.
Operatieve verwijdering
De vergrote schildklier(kwab) kan chirurgisch worden verwijderd. Dit kan in veel gevallen een definitieve oplossing bieden, maar brengt operatierisico's met zich mee, zeker bij oudere katten met bijkomende aandoeningen, en er is een kans dat later de andere kwab ook overactief wordt.
Radioactief jodium
Deze behandeling, waarbij de kat een eenmalige dosis radioactief jodium krijgt die zich specifiek ophoopt in het overactieve schildklierweefsel en dit vernietigt, geldt als een zeer effectieve en vaak definitieve behandeling met weinig bijwerkingen. Het nadeel is dat het alleen in gespecialiseerde centra kan worden uitgevoerd en de kat na behandeling enige tijd geïsoleerd moet verblijven vanwege de straling.
Dieet
Er bestaat ook een speciaal, zeer jodiumbeperkt dieet, omdat jodium nodig is voor de aanmaak van schildklierhormoon. Dit dieet moet de kat dan wel exclusief en levenslang eten, zonder andere voeding, snacks of buiten jagen, wat in de praktijk niet voor elke kat haalbaar is.
Vooruitzicht
Met een goed afgestemde behandeling kunnen katten met hyperthyreoïdie vaak nog jarenlang een goede kwaliteit van leven hebben. Regelmatige controle van schildklierwaarden, nierfunctie en bloeddruk blijft belangrijk, ook na het starten van behandeling.
Is dit uw vakgebied?
Dit artikel is geschreven op basis van algemene diergeneeskundige kennis. Bent u dierenarts of specialist op dit gebied? Claim dit artikel om uw naam, praktijk en contactgegevens eraan te koppelen als vakinhoudelijk aanspreekpunt voor lezers — en lever desgewenst uw eigen tekst en foto's aan.
Geclaimd door: — (nog niet geclaimd)
Mist u een onderwerp?
Staat een vraag, ziektebeeld of onderwerp hier nog niet behandeld? Draag zelf een artikel of onderwerp aan — als dierenarts, specialist of gewoon als huisdiereigenaar met een goede suggestie. Vakinhoudelijke bijdragen van dierenartsen worden bij plaatsing voorzien van naam en praktijkvermelding.