Hernia bij honden (IVDD): symptomen en spoedbehandeling
In het kort: Hernia (IVDD) bij honden geeft rugpijn, zwakte of verlamming door druk op het ruggenmerg. Bij uitval van de poten: direct naar de dierenarts.
Wat is een hernia (IVDD) bij honden?
Een hernia bij honden, in vaktaal tussenwervelschijfaandoening of IVDD, ontstaat wanneer een tussenwervelschijf in de rug scheurt of verzakt en tegen het ruggenmerg drukt. Dit geeft plotselinge rugpijn en kan leiden tot zwakte, wankel lopen of volledige verlamming van de achterpoten. De aandoening komt het vaakst voor bij honden met korte poten en een lang lijf, zoals de teckel, en verlamming is altijd een spoedgeval.
Tussen de wervels liggen kleine, schokdempende kussentjes met een stevige buitenkant en een zachtere, geleiachtige kern. Bij IVDD scheurt of verzwakt die buitenkant, waardoor de kern naar buiten puilt of doorbreekt en op het ruggenmerg of de omliggende zenuwen drukt. Hoe meer druk, hoe ernstiger de uitval van de zenuwfunctie.
Welke hondenrassen hebben het meeste risico op hernia?
Rassen met relatief korte poten en een lang lijf zijn sterk oververtegenwoordigd: de teckel, de basset, de Franse bulldog, de Pekingees, de Shih Tzu en de Welsh Corgi. Bij deze zogeheten chondrodystrofe rassen is de tussenwervelschijf al vanaf jonge leeftijd kwetsbaarder en verkalkt eerder, waardoor een hernia soms al ontstaat bij iets onschuldigs als een sprongetje van de bank. Bij grotere rassen, zoals de Duitse herder of de Dobermann, ontstaat een hernia vaak geleidelijker door slijtage op oudere leeftijd.
Wat zijn de symptomen van een hernia bij de hond?
De verschijnselen lopen sterk uiteen, van mild tot zeer ernstig:
- Pijn in de rug of nek: een gebogen rug, niet meer willen springen of traplopen, kreunen bij optillen, een gespannen buik.
- Verminderde eetlust of lusteloosheid, soms gepaard met trillen.
- Wankele of slepende achterpoten: de hond loopt onvast, sleept met de nagels over de grond of kruist met de poten.
- Plotselinge verlamming van een of beide achterpoten, waarbij de hond niet meer kan staan of lopen.
- Verlies van controle over blaas of darmen, of juist niet meer kunnen plassen.
Wanneer is een hernia bij de hond een spoedgeval?
Plotselinge verlamming, verlies van gevoel in de poten, of het niet meer kunnen plassen zijn altijd spoedsignalen. Hoe langer het ruggenmerg onder druk staat, hoe groter de kans op blijvende schade. Een simpele test: knijp voorzichtig tussen de tenen van een achterpoot. Trekt de hond de poot niet terug en kijkt hij niet om, dan is het dieper gevoel mogelijk al verdwenen en is haast geboden. Ook bij hevige, acute pijn zonder duidelijke uitval is dezelfde dag een dierenarts bezoeken verstandig, want de situatie kan snel verslechteren.
Hoe wordt een hernia bij honden behandeld?
De dierenarts beoordeelt eerst pijn, reflexen en bewegingscontrole. Voor een definitieve diagnose en exacte locatie is vaak een CT-scan of MRI nodig, meestal bij een gespecialiseerde kliniek. Bij lichte gevallen, waarbij de hond nog kan lopen, bestaat de behandeling uit strikte rust (crate rust, enkele weken), pijnstilling en ontstekingsremmers (conservatieve behandeling). Bij matige tot ernstige uitval is een spoedoperatie vaak de beste optie: het uitgepuilde schijfmateriaal wordt verwijderd om de druk op het ruggenmerg weg te nemen. Hoe sneller dit gebeurt na het verlies van gevoel, hoe beter de kans op herstel; na ongeveer 24 tot 48 uur zonder dieper gevoel neemt de kans op volledig herstel sterk af.
Hoe verloopt het herstel na een hernia-operatie?
Na een operatie of tijdens conservatieve behandeling is rust essentieel: geen rennen, springen of traplopen gedurende meerdere weken. Fysiotherapie en hydrotherapie (zwemmen of lopen op een onderwaterloopband) ondersteunen het herstel van spierkracht en coördinatie. Honden met blijvende zwakte redden het vaak goed met een harnas met handvat of, in hardnekkige gevallen, een hondenrolstoel.
Hoe voorkom je een hernia bij je hond?
Volledig voorkomen kan niet altijd, vooral niet bij rassen met aanleg, maar het risico is wel te verkleinen. Houd het gewicht van de hond op peil, want overgewicht belast de rug extra. Vermijd bij risicorassen onnodig springen van hoge meubels of uit de auto, gebruik een opstapje, en til de hond correct op met ondersteuning van zowel borst als achterwerk. Bij teckel-achtige honden die al eerder rugklachten hebben gehad, is voorzichtigheid dubbel belangrijk, want een eerste hernia verhoogt de kans op een volgende.
Is dit uw vakgebied?
Dit artikel is geschreven op basis van algemene diergeneeskundige kennis. Bent u dierenarts of specialist op dit gebied? Claim dit artikel om uw naam, praktijk en contactgegevens eraan te koppelen als vakinhoudelijk aanspreekpunt voor lezers — en lever desgewenst uw eigen tekst en foto's aan.
Geclaimd door: — (nog niet geclaimd)
Mist u een onderwerp?
Staat een vraag, ziektebeeld of onderwerp hier nog niet behandeld? Draag zelf een artikel of onderwerp aan — als dierenarts, specialist of gewoon als huisdiereigenaar met een goede suggestie. Vakinhoudelijke bijdragen van dierenartsen worden bij plaatsing voorzien van naam en praktijkvermelding.