Blaasstenen bij honden en katten: symptomen en behandeling
In het kort: Blaasstenen (struviet of oxalaat) geven vaak pijn bij plassen; een verstopte urinebuis, vooral bij mannelijke katten, is een levensbedreigend spoedgeval.
Wat zijn blaasstenen?
Blaasstenen zijn harde afzettingen van mineralen die zich in de blaas vormen wanneer de urine oververzadigd raakt met bepaalde stoffen. De twee meest voorkomende typen zijn struvietstenen, die vaak samenhangen met een blaasontsteking, en oxalaatstenen, die juist vaker ontstaan zonder infectie en gevoelig zijn voor bepaalde voeding en urine-zuurgraad. Beide typen komen voor bij zowel honden als katten, al verschilt de gevoeligheid per ras en per dier.
Hoe ontstaan struvietstenen en oxalaatstenen?
Struvietstenen ontstaan vaak doordat bacteriën bij een blaasontsteking de urine minder zuur maken, waardoor mineralen gemakkelijker neerslaan en stenen vormen. Oxalaatstenen ontstaan juist bij een te zure urine en hangen samen met individuele aanleg, bepaalde rassen (zoals de Dalmatiër bij urinezuurstenen, of kleine rassen als de teckel en shih tzu bij oxalaatstenen) en soms met te weinig drinken.
Wat zijn de symptomen?
Blaasstenen veroorzaken vaak pijn of moeite bij het plassen, vaker en in kleinere beetjes plassen, bloed in de urine, en bij katten soms plassen buiten de kattenbak door de pijn die met de bak wordt geassocieerd. Sommige dieren likken overmatig aan de geslachtsdelen. Bij kleine stenen zijn er soms nauwelijks klachten totdat een steen de urinebuis blokkeert.
Verstopping van de urinebuis: een spoedgeval
Wanneer een steen of een opeenhoping van kristallen de urinebuis blokkeert, kan het dier helemaal niet meer plassen terwijl het wel blijft proberen, vaak met zichtbare pijn en een harde, bolle buik. Dit komt het vaakst voor bij mannelijke katten door hun smalle urinebuis, maar ook bij reuen. Een volledige verstopping is levensbedreigend omdat de nieren binnen uren tot een dag ernstig beschadigd kunnen raken en de kaliumspiegel in het blood gevaarlijk kan stijgen. Bij vermoeden van een verstopping is onmiddellijke spoedbehandeling noodzakelijk.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De dierenarts onderzoekt urine op kristallen, infectie en zuurgraad, en maakt vaak een röntgenfoto of echografie om stenen in de blaas zichtbaar te maken en het type in te schatten. Bij twijfel over het precieze mineraaltype kan een steen die operatief of via de urine wordt verwijderd, worden opgestuurd voor laboratoriumanalyse.
Behandeling
Struvietstenen kunnen bij honden en katten vaak worden opgelost met een speciaal, door de dierenarts voorgeschreven dieet dat de urine aanpast, gecombineerd met behandeling van een eventuele onderliggende infectie. Oxalaatstenen lossen niet op met voeding en moeten meestal operatief of met een minimaal invasieve techniek worden verwijderd. Bij een verstopping van de urinebuis is spoedbehandeling nodig, waarbij de blokkade wordt opgeheven, bijvoorbeeld met een katheter, en het dier wordt gestabiliseerd met infuus en bewaking van de nierfunctie.
Preventie via voeding
Na een eerste episode is het risico op herhaling reëel, en gericht voedingsbeleid helpt dit te beperken. Dit betekent vaak een specifiek dieet dat passend is bij het type steen, voldoende waterinname stimuleren (bijvoorbeeld met natvoer of een drinkfontein) en regelmatige controle van de urine bij de dierenarts. Bij katten helpt het ook om stress te verminderen en voor voldoende schone kattenbakken te zorgen, omdat stress het risico op blaasklachten kan vergroten.
Is dit uw vakgebied?
Dit artikel is geschreven op basis van algemene diergeneeskundige kennis. Bent u dierenarts of specialist op dit gebied? Claim dit artikel om uw naam, praktijk en contactgegevens eraan te koppelen als vakinhoudelijk aanspreekpunt voor lezers — en lever desgewenst uw eigen tekst en foto's aan.
Geclaimd door: — (nog niet geclaimd)
Mist u een onderwerp?
Staat een vraag, ziektebeeld of onderwerp hier nog niet behandeld? Draag zelf een artikel of onderwerp aan — als dierenarts, specialist of gewoon als huisdiereigenaar met een goede suggestie. Vakinhoudelijke bijdragen van dierenartsen worden bij plaatsing voorzien van naam en praktijkvermelding.