Baarmoederontsteking (pyometra) bij honden: spoedgeval
In het kort: Pyometra is een baarmoederontsteking bij ongesteriliseerde teven die onbehandeld binnen dagen levensbedreigend kan worden.
Wat is pyometra bij honden?
Pyometra is een ernstige bacteriële ontsteking van de baarmoeder bij ongesteriliseerde teven, waarbij de baarmoeder zich vult met pus; dit is een acuut spoedgeval dat onbehandeld kan leiden tot bloedvergiftiging of een scheur in de baarmoeder. De aandoening ontstaat meestal enkele weken tot maanden na de laatste loopsheid, wanneer hormonale veranderingen de baarmoederwand gevoeliger maken voor bacteriële infecties.
Welke teven lopen risico op pyometra?
Pyometra komt vooral voor bij oudere, ongesteriliseerde teven, maar kan in principe op elke leeftijd na de eerste loopsheid optreden. Het risico neemt toe met de leeftijd en met het aantal loopsheidscycli dat een teef heeft doorgemaakt zonder drachtig te zijn geworden. Teven die hormonale middelen hebben gekregen om loopsheid uit te stellen, hebben eveneens een verhoogd risico.
Wat zijn de symptomen van pyometra?
De verschijnselen van pyometra kunnen per hond verschillen, onder andere afhankelijk van of de baarmoederhals nog open is (waardoor pus naar buiten kan lopen) of gesloten is (waardoor alle pus binnen blijft en de buik opzwelt). Let op:
- Afscheiding uit de vulva: bij een open vorm vaak bruinrode tot etterige, onaangenaam ruikende afscheiding
- Opgezette of dikke buik, vooral bij de gesloten vorm
- Verhoogde dorst en meer plassen
- Lusteloosheid en verminderde eetlust
- Koorts, al ontbreekt deze soms juist bij een ernstig ziek dier
- Braken
- Algehele zwakte, soms snel verergerend
De gesloten vorm is extra gevaarlijk, omdat er geen zichtbare afscheiding is die op een probleem wijst, waardoor eigenaren de ernst van de situatie makkelijker onderschatten totdat de teef al flink ziek is.
Wanneer is pyometra een spoedgeval?
Pyometra is altijd een spoedgeval. Zodra een ongesteriliseerde teef binnen een paar maanden na een loopsheid klachten vertoont zoals afscheiding uit de vulva, een bolle buik, lusteloosheid, verminderde eetlust of koorts, moet ze direct door een dierenarts worden onderzocht. Onbehandeld kan de aandoening binnen enkele dagen leiden tot bloedvergiftiging, orgaanfalen of een scheur in de baarmoeder, met levensgevaar als gevolg.
Hoe wordt pyometra behandeld?
De dierenarts stelt de diagnose vaak op basis van de voorgeschiedenis (recente loopsheid), lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek en echografie van de buik, waarmee een gezwollen, met vocht gevulde baarmoeder goed zichtbaar is. De voorkeursbehandeling is een spoedoperatie waarbij de baarmoeder en eierstokken worden verwijderd (ovariohysterectomie), vergelijkbaar met een sterilisatie maar dan onder spoedomstandigheden en met een zieke patiënt, wat het risico van de operatie verhoogt. Daarnaast krijgt de teef meestal:
- Intraveneus infuus om de teef te stabiliseren vóór en na de operatie
- Antibiotica tegen de bacteriële infectie
- Pijnbestrijding
- Intensieve nazorg en monitoring, zeker als er al tekenen van bloedvergiftiging waren
In zeldzame gevallen, bijvoorbeeld bij een teef die nog voor de fok wordt ingezet, kan een dierenarts overwegen om medicamenteus te behandelen in plaats van te opereren, maar dit is risicovoller, werkt niet altijd en de kans op terugkeer van pyometra bij een volgende loopsheid blijft dan bestaan. Een operatie blijft daarom de meest betrouwbare en meest aanbevolen oplossing.
Hoe voorkom je pyometra?
De meest effectieve manier om pyometra te voorkomen is het laten steriliseren van de teef (het verwijderen van baarmoeder en eierstokken), meestal op jongvolwassen leeftijd. Een gesteriliseerde teef kan geen pyometra meer krijgen omdat de baarmoeder niet meer aanwezig is. Bespreek met je dierenarts wat het beste moment is voor sterilisatie, afhankelijk van ras, grootte en gezondheid van je hond, en wat de voor- en nadelen zijn als je overweegt je teef niet te laten steriliseren.
Twijfel? Neem contact op
Merk je bij je ongesteriliseerde teef afscheiding, een bolle buik, lusteloosheid of koorts na een recente loopsheid, wacht dan niet en neem direct contact op met de dierenarts.
Is dit uw vakgebied?
Dit artikel is geschreven op basis van algemene diergeneeskundige kennis. Bent u dierenarts of specialist op dit gebied? Claim dit artikel om uw naam, praktijk en contactgegevens eraan te koppelen als vakinhoudelijk aanspreekpunt voor lezers — en lever desgewenst uw eigen tekst en foto's aan.
Geclaimd door: — (nog niet geclaimd)
Mist u een onderwerp?
Staat een vraag, ziektebeeld of onderwerp hier nog niet behandeld? Draag zelf een artikel of onderwerp aan — als dierenarts, specialist of gewoon als huisdiereigenaar met een goede suggestie. Vakinhoudelijke bijdragen van dierenartsen worden bij plaatsing voorzien van naam en praktijkvermelding.