Anaalklierproblemen bij honden: herkennen en behandelen
In het kort: Anaalklierproblemen bij honden uiten zich door schuiven over de grond en overmatig likken; leegknijpen is vaak alleen nodig bij verstopping of ontsteking.
Anaalklierproblemen ontstaan wanneer de twee kleine kliertjes aan weerszijden van de anus, die normaal bij elke stoelgang een beetje geurvocht afgeven, verstopt raken, ontstoken worden of zelfs een abces vormen. Typische signalen zijn schuiven met de billen over de grond, overmatig likken aan de anus en een onaangename geur. Leegknijpen door de dierenarts of een getrainde trimmer is vooral nodig bij klachten van verstopping; bij een ontsteking of abces is medische behandeling nodig.
Wat zijn anaalklieren en waar zitten ze?
Anaalklieren, ook wel anaalsacs genoemd, zijn twee kleine zakjes net onder de huid aan weerszijden van de anusopening, ongeveer op vier en acht uur als je een klok voor je ziet. Ze produceren een sterk ruikend vocht dat normaal gesproken automatisch een beetje wordt afgegeven bij het persen tijdens de stoelgang, en dient onder meer als een soort persoonlijke geursignatuur tussen honden. Bij sommige honden werkt dit automatische leegmaken niet goed, waardoor het vocht zich opstapelt.
Wat veroorzaakt anaalklierproblemen?
Te dikke of te zachte ontlasting geeft onvoldoende druk om de klieren goed leeg te persen, waardoor het vocht indikt en de afvoergang verstopt raakt. Overgewicht kan de spieren rond de anus verzwakken, wat het natuurlijke leegmaken belemmert. Kleinere hondenrassen, zoals chihuahua's, Shih tzu's en teckels, lijken gevoeliger voor klierproblemen, al kan het bij elk ras voorkomen. Als een verstopte klier niet op tijd verlicht wordt, kan deze ontstoken raken of zelfs een abces vormen, dat kan doorbreken naar buiten.
Hoe herken je anaalklierproblemen?
Het bekendste signaal is dat de hond met de billen over de grond of een tapijt schuift (het zogeheten "sleeën"), vaak gevolgd door overmatig likken of bijten aan de anusstreek. Een onaangename, vislucht-achtige geur kan opvallen, net als pijn of ongemak bij het zitten of opstaan. Bij een ontstoken klier of abces kan er een zwelling, roodheid, of zelfs een open, bloederige of pusachtige plek naast de anus ontstaan, wat een dierenartsbezoek met spoed nodig maakt.
Wanneer is leegknijpen nodig?
Leegknijpen van de anaalklieren is alleen nodig als de hond daadwerkelijk klachten van verstopping heeft, zoals sleeën of overmatig likken; het routinematig leegknijpen zonder klachten wordt afgeraden, omdat dit de klieren juist kan irriteren en op de lange termijn klierproblemen kan verergeren. Een dierenarts of ervaren trimmer kan de klieren veilig en hygiënisch legen door uitwendig of inwendig lichte druk uit te oefenen. Bij herhaaldelijke problemen kan de dierenarts leren hoe je dit zelf (uitwendig) kunt doen, al wordt dit meestal liever aan een professional overgelaten.
Hoe wordt een ontsteking of abces behandeld?
Bij een ontstoken klier wordt vaak eerst geprobeerd de klier te legen en te spoelen, aangevuld met een antibioticumkuur en pijnstilling. Bij een abces dat al is doorgebroken, is vaak chirurgische reiniging van de wond nodig, gevolgd door wondverzorging en antibiotica totdat de plek is genezen. Terugkerende klierproblemen kunnen in zeldzame gevallen een reden zijn om de anaalklieren operatief te laten verwijderen.
Hoe voorkom je anaalklierproblemen?
Een vezelrijk dieet dat voor stevige, goed vormige ontlasting zorgt, helpt de klieren op natuurlijke wijze beter leeg te persen bij elke stoelgang. Houd het gewicht van je hond op peil, omdat overgewicht de natuurlijke werking van de klieren kan belemmeren. Als je hond regelmatig klachten heeft, is het zinvol de voeding en vezelinname samen met de dierenarts te bekijken om de frequentie van verstoppingen te verminderen.
Kunnen anaalklierproblemen op iets ernstigers wijzen?
In de meeste gevallen zijn anaalklierklachten onschuldig en goed te behandelen, maar bij oudere honden kan een hardnekkige zwelling naast de anus die niet reageert op gewone behandeling, in zeldzame gevallen wijzen op een tumor van de anaalklier. Daarom is het belangrijk dat een dierenarts elke terugkerende of ongewone zwelling goed onderzoekt, vooral als de klachten ondanks herhaald leegmaken aanhouden of als er bloed bij het leegmaken komt. Een biopt of verder onderzoek kan dan nodig zijn om zekerheid te krijgen.
Hoe vaak komen anaalklierproblemen voor bij honden?
Anaalklierproblemen zijn een van de meest voorkomende redenen voor een dierenartsbezoek met een klacht aan de achterkant van de hond, en kunnen bij elke leeftijd en elk ras voorkomen, al zijn kleinere rassen gemiddeld gevoeliger. Sommige honden hebben slechts eenmalig in hun leven een probleem, terwijl andere er met enige regelmaat last van krijgen en baat hebben bij structurele aanpassingen in voeding en gewicht. Het bijhouden van een kort overzicht van wanneer klachten optreden, kan helpen patronen te herkennen en gericht met de dierenarts te overleggen.
Is dit uw vakgebied?
Dit artikel is geschreven op basis van algemene diergeneeskundige kennis. Bent u dierenarts of specialist op dit gebied? Claim dit artikel om uw naam, praktijk en contactgegevens eraan te koppelen als vakinhoudelijk aanspreekpunt voor lezers — en lever desgewenst uw eigen tekst en foto's aan.
Geclaimd door: — (nog niet geclaimd)
Mist u een onderwerp?
Staat een vraag, ziektebeeld of onderwerp hier nog niet behandeld? Draag zelf een artikel of onderwerp aan — als dierenarts, specialist of gewoon als huisdiereigenaar met een goede suggestie. Vakinhoudelijke bijdragen van dierenartsen worden bij plaatsing voorzien van naam en praktijkvermelding.