Pijn herkennen bij stille dieren

In het kort: Honden en vooral katten verbergen pijn vaak. Welke subtiele signalen vertellen u dat er iets mis is?

Een hond die jankt of een kat die fel piept: dan weet iedereen dat er iets aan de hand is. Maar het lastige is: veel huisdieren laten pijn juist niet duidelijk merken. Evolutionair was opvallen een handicap — een gewond dier in het wild trekt aandacht van predatoren. Honden en katten dragen dit instinct nog steeds met zich mee. U moet dus leren naar subtielere signalen kijken.

Lichaamssignalen bij honden

• Trillen zonder dat het koud is
• Lik gedrag op specifieke plekken — vaak bij gewrichtspijn
• Hijgen in rust, zonder hitte of net na inspanning
• Veranderde houding — een kromme rug, niet meer rechtop staan, weigeren te liggen op een specifieke zij
• Stijfheid bij opstaan, vooral 's ochtends of na rust
• Onrust en steeds van plek wisselen, niet kunnen "settelen"
• Geen interesse in spelletjes, wandelen of eten

Bij katten nog subtieler

Katten zijn meesters in het verbergen van ongemak. Vooral oudere katten hebben vaker artritis dan algemeen wordt gedacht. Let op:

• Veranderde grooming — minder onderhoud van vacht, of juist overdreven likken op één plek
• Niet meer springen op favoriete plekken — vensterbank, bed
• Gebruik van trapjes in plaats van sprongen, of struikelen bij een trap
• Minder spel, terugtrekken
• Veranderde toiletgewoonten — naast de bak plassen kan duiden op pijn bij hurken, of urineweg­problemen
• Verandering van karakter — een lieve kat die ineens grommend wegloopt bij aanraking, of zich op specifieke plekken niet meer laat aaien

De Grimace Scale

Onderzoekers hebben voor verschillende dieren "grimace scales" ontwikkeld: schalen die pijn meten aan de gezichtsuitdrukking. Bij katten kijken ze naar oren (omlaag of zijwaarts), ogen (samengeknepen), snorhaartjes (naar voren in plaats van neutraal) en muil-spanning. Bij honden zijn vergelijkbare patronen herkenbaar. U kunt deze schalen online opzoeken — een nuttige toevoeging aan uw observatievermogen.

Wat niet doen

Geef nooit menselijke pijnstillers aan uw huisdier. Paracetamol is dodelijk voor katten en kan bij honden leverschade geven. Ibuprofen en aspirine veroorzaken maagzweren. Diclofenac is uiterst toxisch. Zelfs schijnbaar onschuldige doseringen kunnen lethaal zijn. Bel altijd eerst de dierenarts.

Wanneer naar de dierenarts?

Als u twijfelt — al is het maar een vermoeden van pijn — raadpleeg dan uw dierenarts. Pijn verdient onderzoek: er zit altijd iets achter, of het nu een tand is, een gewricht, een buikorgaan of een wond. Onbehandelde pijn is niet alleen onnodig leed, maar belemmert ook herstel: een kat met chronische artritis die niet meer beweegt, vermagert en heeft slechtere doorbloeding.

Pijnstilling op maat — voor de juiste duur en dosis — kan de levenskwaliteit dramatisch verbeteren.