Hondsdolheid (rabiës) — risico, symptomen en wat te doen
In het kort: Hondsdolheid is wereldwijd nog altijd dodelijk voor mens en dier. In Nederland is het risico klein, maar bij reizen en vleermuiscontact blijft waakzaamheid nodig.
Hondsdolheid, ofwel rabiës, is een virusziekte die via de speekselklieren wordt overgedragen, meestal door een beet. De ziekte komt wereldwijd nog altijd voor in meer dan 150 landen en eist jaarlijks meer dan 55.000 mensenlevens, met name in gebieden waar honden niet op grote schaal worden gevaccineerd.
Situatie in Nederland
In Nederland is sinds 2014 geen binnenlandse besmetting bij huisdieren meer vastgesteld. Wel dragen sommige vleermuizen hier verwante virussen (EBLV-1 en EBLV-2), waardoor contact met vleermuizen altijd met voorzichtigheid moet worden benaderd.
Verloop van de ziekte
De incubatietijd van rabiës loopt sterk uiteen: van enkele dagen tot wel een jaar, met een gemiddelde van drie weken tot twee maanden. De ziekte begint met algemene klachten: rillingen, koorts, verminderde eetlust, hoofdpijn en pijn rond de plek van de beet. Daarna ontstaat bij ongeveer 80 procent van de gevallen de "woedende" vorm, met hyperactiviteit, nekstijfheid, toevallen, angst voor water en lucht, en schuim om de mond; de resterende 20 procent ontwikkelt een verlammende vorm. Beide vormen eindigen onbehandeld in coma en overlijden.
Preventie
Vermijd in Nederland rechtstreeks contact met vleermuizen en gebruik bij onvermijdelijk contact dikke handschoenen, met reiniging achteraf met 70% alcohol. Bel bij contact met een vleermuis de lokale vleermuizenwerkgroep, de gemeente of de GGD. In het buitenland geldt: raak zieke dieren niet aan, knuffel geen onbekende honden of katten, en neem geen zwervende dieren mee naar huis.
Na mogelijke blootstelling
Reinig een bijtwond onmiddellijk grondig met water, zeep en een borstel, ontsmet met jodium of alcohol, en ga meteen naar een arts. Een postexpositiebehandeling bestaat doorgaans uit vier vaccinaties verspreid over twee tot vier weken; wie al eerder preventief is gevaccineerd, heeft meestal genoeg aan twee extra inentingen.
Vaccinatie van huisdieren
Voor huisdieren die naar het buitenland reizen, is rabiësvaccinatie verplicht; de meeste vaccins zijn drie jaar geldig. Artsen en dierenartsen zijn wettelijk verplicht een mogelijke rabiësbesmetting te melden bij de GGD en de NVWA.
Is dit uw vakgebied?
Dit artikel is geschreven op basis van algemene diergeneeskundige kennis. Bent u dierenarts of specialist op dit gebied? Claim dit artikel om uw naam, praktijk en contactgegevens eraan te koppelen als vakinhoudelijk aanspreekpunt voor lezers — en lever desgewenst uw eigen tekst en foto's aan.
Geclaimd door: — (nog niet geclaimd)
Mist u een onderwerp?
Staat een vraag, ziektebeeld of onderwerp hier nog niet behandeld? Draag zelf een artikel of onderwerp aan — als dierenarts, specialist of gewoon als huisdiereigenaar met een goede suggestie. Vakinhoudelijke bijdragen van dierenartsen worden bij plaatsing voorzien van naam en praktijkvermelding.